Piet en Prinses Carnaval

De donkere maanden herbergen mooie feesten: van Sinterklaas en Kerstmis naar Oudjaar. En in het nieuwe jaar voor mij als Limburgse gevolgd door de driedaagse  carnavalsviering zes weken voor Pasen. Allemaal tradities waar ik mee ben opgegroeid. De warme herinneringen uit mijn jeugd kleuren tot op de dag van vandaag mijn beleving van deze feesten. Ik ervaar ze als de laatste onveranderlijke  eilandjes in een wereld die constant verandert. En tegelijkertijd weet ik dat dat niet klopt.

In de jaren negentig van de vorige eeuw heb ik gewerkt op een instituut waar de Nederlandse volkscultuur onderwerp van onderzoek was. Tradities dus, of met een moeilijker woord: immaterieel erfgoed, hadden de dagelijkse aandacht van mijn collega’s en mij.  In die jaren was Zwarte Piet al een veelbesproken onderwerp. Actiegroepen in Amsterdam plaatsten verbodsborden voor Zwarte Pieten in de stad. Het kappen van sparren voor een paar weken ‘kerstgroen in huis’ stond al ter discussie. De antivuurwerk lobby kreeg in de oudejaar conference van Freek de Jonge tijdens de eeuwwisseling al aandacht in zijn oproep om rond middernacht een papieren zakje op te blazen en plat te slaan (boem) terwijl moeder met de schemerlamp knippert. En in Limburg stak de discussie over de afwezigheid van een Prinses Carnaval (op de uitzonderingen na, die de regel bevestigen) de kop op. De reacties waren ook toen emotioneel en fel. “Blijf met je handen van onze tradities af.” “Dit is eeuwenoud immaterieel erfgoed, dat beschermt moet worden.”

Tradities worden in maatschappelijke discussies vaak ingezet als argument om dingen te laten zoals ze zijn. Veranderen is taboe. Echter, een belangrijk kenmerk van tradities is, dat ze meebewegen met de tijd.  Tradities passen zich aan aan hun maatschappelijke omgeving, waardoor ze kunnen overleven.  Zwarte Piet is hiervan een mooi voorbeeld. De knecht van Sinterklaas ontwikkelde zich sinds de Middeleeuwen van duivelse boeman tot een knecht die stoute kinderen in zijn zak meenam naar een kindervriend. Dat Zwarte Piet over een paar jaar Piet heet en meerdere kleuren heeft, is heel aannemelijk. Tradities veranderen, ondanks het verzet tegen veranderen. De ene traditie is daarin wel taaier dan de andere. Anders gezegd, het aan de tijd aanpassen van de ene traditie komt mensen beter uit dan veranderingen aanbrengen in een ander gebruik. De meest hardnekkige is  die van Prins Carnaval. Prins Carnaval is een man, geboren en getogen in het dorp of de stad waarover hij drie dagen mag regeren. Decennia vrouwenemancipatie ten spijt is een Prinses Carnaval, die niet naast een Prins maar als zelfstandige hoogheid drie dagen de scepter over het narrenrijk zwaait, voor veel Limburgse carnavalsverenigingen nog een brug te ver. Als bewakers van het traditionele carnaval wordt op dit terrein geen verandering geduld. Het feit dat de meeste carnavalsverenigingen in Limburg nog geen eeuw oud zijn, speelt daarin geen rol. Een ervaren Limburgse carnavalsdeskundige vertrouwde  mij een paar jaar geleden toe: “Het is voor een man van Marokkaanse of Turkse afkomst in Limburg makkelijker om Prins Carnaval te worden, dan voor een vrouw.” Het is een kwestie van geduld.

Advertenties

2 Reacties to “Piet en Prinses Carnaval”

  1. Marijke Veldmeijer Says:

    Piet mag van mij zwart blijven en deze traditie hoeft niet aan de tijd aangepast te worden naar mijn mening of is het gevoel. Weesp heeft voor het eerst een prinses carnaval; even wennen.

  2. Tineke Says:

    Het waarderen van de eigen tradities incl het zwarte beeld van Zwarte Piet wordt sterker als de landelijke bestuurders meer luisteren naar de nu nog minderheid. Het gevoel dat onze cultuur weg wordt gegooid ten faveure van de islam de suikerfeesten en geloofsovertuigingen van zeer vrouw onvriendelijke aard zorgt voor grimmigheid. Wij zorgen voor een ontvangst van mensen van elders en mogen/moeten hun ideeen en waarden overnemen? Het gaat dieper dan kleur of man/vrouw in het carnaval. En van het laatste feest begrijp ik als Haagse boven de grote rivieren weinig.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: